2010 >>
2010.07.06
Rejs Badawczy projektu HYPER – wizyta międzynarodowej ekipy badawczej w Gdańsku
 
We wtorek, 6 lipca 2010 r. do portu w Gdańsku wpłynął wielozadaniowy statek badawczy FS „HEINCKE”. Statek z ekipą naukowców z 5 krajów, w tym z dwiema reprezentantkami Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego na pokładzie, w ostatnich dniach realizował rejs badawczy w ramach międzynarodowego projektu HYPER (HYPoxia mitigation for Baltic Sea Ecosystem Restoration), finansowanego przez Unię Europejską w ramach programu BONUS (Baltic Organisations Network for Funding Science EEIG). Polska nazwa projektu: Przeciwdziałanie hypoksji sposobem na poprawę jakości ekosystemu Morza Bałtyckiego. Jako jednostka – Instytut Oceanografii, jesteśmy partnerem w konsorcjum tworzącym projekt, a koordynatorem projektu jest dr Urszula Janas z Zakładu Ekologii Eksperymentalnej Organizmów Morskich.
Rejs rozpoczął się 26 czerwca w Warnemünde, a w dniu 6 lipca, po pobraniu ostatnich prób z Głębi Gdańskiej oraz Zatoki Gdańskiej, ekipa badawcza zawitała do portu w Gdańsku. W rejsie uczestniczyło 12 naukowców z 5 krajów. Reprezentowane były takie instytuty badawcze jak:
  • Leibniz Institute for Baltic Sea Research, Warnemuende z Niemiec,
  • Uniwersytet w Utrechcie z Holandii,
  • Uniwersytet w Lund ze Szwecji,
  • Uniwersytet w Helsinkach z Finlandii oraz
  • Uniwersytet Gdański – Instytut Oceanografii.
W rejsie uczestniczyły dwie osoby z naszego Instytutu – mgr Halina Rzemykowska – doktorantka w Zakładzie Ekologii Eksperymentalnej Organizmów Morskich oraz Marta Myszkowska – studentka oceanografii naszego Uniwersytetu. Szefową rejsu była uczestniczka wielu międzynarodowych projektów badawczych, biogeochemik morza i stref przybrzeżnych dr hab. Maren Voß z Leibniz Institute for Baltic Sea Research, Warnemünde.
Celem rejsu były multidyscyplinarne badania procesów chemicznych, geologicznych i biologicznych zachodzących w rejonach Bałtyku różniących się warunkami tlenowymi w wodzie nad dnem. Do badań wybrano rejony w których panują:
  • stale lub okresowe braki tlenu (warunki anoksji), m. in. Głębia Gdańska,
  • warunki niedoboru tlenu (hypoksja), gdzie możliwe jest życie zwierząt ale ich funkcjonowanie może być zaburzone,
  • warunki tlenowe (normoksja) – gdzie warunki odpowiednie do życia i rozwoju wielu gatunków zwierząt, np. strefa przybrzeżna Zatoki Gdańskiej.
Stacje na których pobierano próby do badań zaprezentowane są na mapie:
 
Analizie chemicznej poddawana jest woda nad dnem oraz osady m. in. temperatura, stężenie tlenu, stężenie siarkowodoru, pH, Eh, stężenia azotanów, azotynów i fosforanów. Pobierane i zamrażane są kilku- i kilkunastometrowej długości rdzenie osadów. Osady te poddawane będą analizom geologicznym umożliwiającym określenie okresów i obszarów narażonych na niedobór tlenu na przestrzeni kilku tysięcy lat. W ramach badań biologicznych pobierane są zwierzęta żyjące na dnie, które zostaną wykorzystane do analiz składu gatunkowego i struktury zespołów bentosowych żyjących w różnych warunkach tlenowych. Badania takie umożliwiają między innymi określenie jakości ekologicznej ekosystemu. Ponadto prowadzone są badania kondycji małży i skorupiaków żyjących w różnych warunkach tlenowych od normoksji aż po anoksję. Umożliwi to określenie w jakich warunkach tlenowych zwierzęta, te już nie są w stanie spełniać pozytywnej funkcji w osadzie, czyli poruszać się, oddychać czy odżywiać, a przez to natleniać osad.
Z okazji przypłynięcia statku do portu w Gdańsku zorganizowano briefing prasowy. Zaproszono przedstawicieli mediów. Przybyli przedstawicieleRadia Gdańsk, Gdańskiego Oddziału TVPoraz ekipainternetowej telewizji regionalnej –Pomorska.tv. Z Instytutu Oceanografii oprócz uczestniczek rejsu, w spotkaniu z mediami wzięli udział dr Dorota Burska oraz dr Katarzyna Łukawska-Matuszewska. Briefing zorganizował i poprowadził mgr Tomasz Zarzycki.
Dla dziennikarzy przygotowano:
  • możliwość zwiedzenia statku badawczego,
  • prezentację sprzętu oceanograficznego najnowszej generacji,
  • pokaz wydobytych z najgłębszych części Bałtyku rdzeni osadów o długości kilkunastu metrów,
  • pokaz zwierząt bałtyckich żyjących w Zatoce Gdańskiej
Efektem spotkania z dziennikarzami są relacje prasowe, do których obejrzenia serdecznie zapraszamy:
  • Główne wydanie Panoramy z dnia 7 lipca 2010
informacja o wydarzeniu rozpoczyna się wraz z 10’45’’ minutą panoramy.
Krótki opis projektu HYPER
Głównym miejscem deponowania związków azotu i fosforu jest dno morza, a organizmy bentosowe (związane z dnem) odgrywają ważną rolę w krążeniu tych pierwiastków. W warunkach niedoboru tlenowego następuje obniżenie różnorodności gatunkowej fauny dennej i zmniejszenie powierzchni ich siedlisk, co z kolei wpływa na tempo mineralizacji materii organicznej i wymianę azotu i fosforu na granicy wody i osadów. W ciągu ostatniego stulecia, zwiększony dopływ substancji biogenicznych z lądu i atmosfery spowodował wzrost częstości oraz zasięgu występowania warunków niedoboru tlenu w Morzu Bałtyckim. Jakość środowiska Morza Bałtyckiego będzie się nadal pogarszać, jeżeli nie zostanie zmniejszona ilość substancji odżywczych dostarczanych do ekosystemu ze źródeł zewnętrznych i nie nastąpi redukcja obszarów objętych hypoksją. Realizowany w naszym Instytucie projekt HYPER dostarczy kompleksowej wiedzy w skali całego ekosystemu Bałtyku oraz stworzy naukowe podstawy wyjaśniające mechanizmy sterujące hypoksją oraz efekty jej oddziaływania na faunę bentosową. Aby to osiągnąć w ramach projektu HYPER określone zostanie tempo uwalniania biogenów z osadu w zależności od: zasolenia, temperatury i struktury zespołów bentosowych, z uwzględnieniem okresowej i przestrzennej zmienności tych procesów na obszarze całego Morza Bałtyckiego. Wiedza ta zostanie wykorzystana w celu udoskonalenia istniejących już modeli, opisujących hydrodynamikę i biogeochemię tego akwenu. Redukcja ilości substancji odżywczych niezbędna dla poprawy kondycji ekosystemu zostanie oszacowana z uwzględnieniem przyszłych zmian klimatu.
 
 
Informację przygotowali:
mgr Tomasz Zarzycki, dr Urszula Janas

 

Powrot